DeFi Nedir

DeFi (Merkeziyetsiz Finans) Nedir?

DeFi, merkeziyetsiz finans olarak adlandırılan, Blockchain üzerine inşa edilmiş finansal bir yazılımı ifade eder. Amacı internete erişimi olan herkesin herhangi bir ayrım gözetmeksizin ve bir merkeze ya da aracıya ihtiyaç duymadan borç alıp verme ve bankacılık yapabilmesine olanak sağlamaktır.

DeFi’yi daha iyi anlamak için, öncelikle geleneksel finansın nasıl ortaya çıktığına bir göz atılması gerekir. Tarihsel olarak, merkezi otoriteler kendi ekonomilerini desteklemek için para birimleri yayınlamışlardır. Merkez bankalarının ve kurumların tedavüldeki para arzını dikkatle yönetmesi ve düzenlemesi beklenmiştir. Ekonominin büyüklüğü ve karmaşıklığı arttıkça ve daha fazla insanın güveni kazanıldıkça merkezi otoriteler daha fazla güç kazanmışlardır. Kişiler kendi paralarının kontrolünü merkezi bir sisteme devrettiklerinde kar elde etmeyi ummuşlar fakat yıllar geçtikçe bu sistem kişinin kendi parası hakkında çok az söz sahibi olduğu bir duruma gelinmesine yol açmıştır.

Geleneksel finans yapısında paranın kontrolü sahibinde değil aracıda bulunur fakat DeFi sisteminde kullanıcılar varlıklarının kontrolünü kendi ellerinde tutar ve eşler arası (P2P), merkeziyetsiz uygulamalar (DApp’ler) aracılığıyla etkileşim kurarlar. Böylelikle DeFi, açık bir finansal sistem yaratmayı ve merkezi otoritelere güvenme ihtiyacını en aza indirgemeyi amaçlamaktadır.

Blockchain teknolojisinde sıklıkla kullanılan bir söz vardır: “Güvenmeyin, doğrulayın.”

Çünkü bir Blockchain ağı ile, bireysel olarak Blockchain üzerinde gerçekleşen her hareket doğrulanabilir. DeFi sistemi, internet, kriptografi ve Blockchain gibi teknolojiler ile merkezi otoritelere ihtiyaç duyulmadan bir finansal sistemin oluşturulması ve kontrol edilmesi için araçlar sunar. Herhangi bir aracı ya da merkez olmadığından dolayı olası anlaşmazlıkların çözümü bir kod tarafından belirlenmiştir. Akıllı sözleşmeler ile sağlanan protokol yapısı sayesinde sistem kurallar gerçekleştirildiği takdirde otomatik olarak çalışır. DeFi sisteminin bir diğer amacı da merkezi olmayan finans hizmetlerinin yanı sıra katılımcılara güven sağlamaktır.

Neredeyse tüm DeFi uygulamaları, Vitalik Buterin tarafından geliştirilen ve dünyanın en popüler programlanabilir Blockchain’i olan Ethereum Blockchain ağı üzerine kurulmuştur. Merkezi bir otorite yerine, ağı oluşturan katılımcılar tarafından ağın yerel kripto para birimi olan Etherin (ETH) merkezi olmayan bir şekilde verilmesini denetler.  İnternet bağlantısı olan herkes, Ethereum Blockchain ağı üzerine inşa edilmiş akıllı sözleşmelere erişebilir ve bunlarla etkileşim kurabilir. Böylece, kullanıcılar akıllı sözleşmelerin kodunu doğrulayabilir ve hangi hizmetlerin kendileri için en uygun olduğunu seçebilirler.

DeFi’nin en popüler uygulamaları borç alma ve verme platformları üzerine kuruludur. Bir bankaya benzer şekilde açıklanacak olursa, kullanıcılar paralarını yatırır ve bu varlıklarını ödünç alan diğer kullanıcılardan faiz kazanırlar. Böylece akıllı sözleşmeler aracılığıyla kredi koşullarının uygulanması ve faiz dağıtılması sağlanmış olur. Ve tüm bunlar kişilerin birbirine ya da aracı bankaya güvenmesine gerek kalmadan sağlanır. Bu sistemin sonucunda ise kişiler daha yüksek getiri elde eder ve Blockchain ağının şeffaflığı sayesinde riskleri daha kolay anlamış olurlar.

Birçok farklı DeFi hizmet ve uygulaması vardır. Stablecoins adı verilen jetonlar DeFi ekosistemi için önemlidir. Stablecoins denilen sabit coinler belirli bir değeri tutmak için tasarlanmıştır ve genellikle ABD doları gibi bir para birimine sabitlenmiştir. İlk ve en büyük DeFi uygulaması ise Rune Christensen tarafından kurulan MakerDAO’dur. Burada bir stablecoin olan DAI, USD’ye sabitlenmiştir ve Ether (ETH) tarafından desteklenmektedir. Her DAI için, 1,50 $ ETH teminat olarak MakerDAO akıllı sözleşme içine kilitlenmiş durumdadır.

Zaman içerisinde mevcut devletlerin yasalarının da değişen finansal sisteme uyum sağlaması beklenecek ve DeFi’nin finans dünyasındaki yeri daha da netleşecektir.