Piyasa Yapıcılar ve Piyasa Alıcılar (Makers and Takers)

Piyasa Yapıcılar ve Piyasa Alıcılar (Makers and Takers)

Piyasalar, yapıcılar ve alıcılardan oluşmaktadır. Yapıcılar, hemen gerçekleştirilmeyen alış ve satış emirleri yaratır. Bu da likidite yaratır. Anında alım yapanlara ise alıcı denir. Alıcılar, yapıcılar tarafından oluşturulmuş emirleri doldurur. Tüm borsa türlerinde, satıcılar alıcılarla eşleştirilir.

Likit olan bir piyasa, varlıkları adil bir değer üzerinden kolayca alabilecek ve satabilecek bir yerdir. Varlığı almak isteyenlerden gelen yüksek talep ve satmak isteyenden gelen yüksek bir arz söz konusudur. Bu derece yüksek bir hareketlilik olunca, alıcıların ve satıcıların ortak noktada buluşması daha kolay olur. En düşük satış emri ve en yüksek alış emri birbirine yakındır. En düşük satış fiyatı ve en yüksek alış arasındaki fark az ya da dar olur. Bu farka, alış satış farkı denir.

Yapıcılar

Borsalar bir varlığın piyasa değerini emir defteri aracılığıyla hesaplar. Emir defteri, yatırımcıların tüm alış ya da satış tekliflerinin bir araya toplandığı yerdir. Limit emirler, Yapılmak istenen işlemi emir defterine ekleyerek önceden beyan edilmesini gerektirir. Böylece yapıcı olunur. Büyük alım satım yapan kişilerin ve şirketlerin piyasada yapıcı rolünü üstlenmeleri sıkça görülür. Yanı sıra, küçük alım satım yapanlar da hemen gerçekleşmeyecek emir türlerini kullanarak piyasa yapıcı olabilir.

Alıcılar

Emir defterine bir emir eklendiğinde borsanın likiditesi artar çünkü kullanıcıların alım ve satım yapması kolaylaşır. Öte yandan bir alıcı, piyasa emriyle bu likiditenin bir kısmını kullanır. Piyasa emri verildiği anda, emir defterindeki mevcut emirler hemen işleme alınır.

Yapıcı-Alıcı Komisyonları

Mevcut birçok borsa, gelirlerinin büyük bir kısmını kullanıcıların eşlemeleri karşılığında aldıkları komisyonlardan kazanır. Bu, bir emir yaratıldığı zaman ve bu emrin gerçekleştirildiği her seferde belirli bir komisyon ödenmesi gerektiği anlamına gelir. Ödenecek tutar borsalar arasından farklı olabilir ve işlem büyüklüğünüze göre değişebilir. Borsaya likidite eklendiği için yapıcılara bir tür geri ödeme sunulur. Geri ödemeler faydalıdır çünkü kullanıcılar bunu bir avantaj olarak görmektedir.

Yapıcılar, emirler yaratan ve bu emirlerin gerçekleştirilmesini bekleyen kullanıcılardır. Alıcılar ile başkalarının emirlerini gerçekleştirir. Bu durumda anahtar nokta piyasa yapıcıların likidite sağlayıcıları olduğudur. Yapıcı-alıcı şeklini kullanan borsalarda, platformun bir alım satım yeri olarak ilgi çekmesinde yapıcılar ciddi önem taşır. Borsalar, likidite sağladıkları için yapıcıları daha düşük komisyon ücretleriyle ödüllendirir. Alıcılar varlıkları kolayca alabilmek ve satabilmek için likiditeden faydalanır. Ancak bunun karşılığında daha yüksek tutarda komisyon ödemeleri gerekir.