istikrarlı kripto paralar

Stablecoin (İstikrarlı Kripto Para) Nedir?

İstikrarlı Kripto Para (Stablecoin) Nedir?

      İstikrarlı-stabil para, değeri dolar, euro, Türk Lirası gibi geleneksel para birimlerine endeksli/bağlı olarak değişen dijital varlıklardır. Bu özelliği ona fiyatında herhangi bir değişiklik olmaksızın tüm dünyada hızlı ve ucuz olarak transfer edilmesine olanak sağlar.

Bitcoin ve Ethereum gibi kripto paralar yasal paralar karşısında oldukça volatildir ve bu onları kötü bir şöhrete sahip kılar. Her ne kadar kripto paralar hızla yaygınlaşsa da, görece yeni bir teknoloji olan blockchain, kripto para pazarının küçük olmasına engel olamamaktadır.

Bir değişim aracı olarak kripto paralar mükemmel bir teknolojik bakış açısı sağlarlar. Fakat değerlerinin çok hızlı değişmesi kripto paraları riskli yatırım sınıfına sokar ve ideal olmayan bir ödeme aracı haline getirir. Teslimatla işlem arasındaki sürede değerinin hızlıca değişmesi buna sebep olmaktadır.

Fakat istikrarlı kripto paralar böyle bir probleme sahip değildir. Fiyat hareketleri ihmal edilebilir düzeydedir ve dayandığı varlığın değeriyle neredeyse bire bir hareket eder. Bu sebeple volatil piyasalarda istikrarlı kripto paralar güvenilir bir liman olma işlevi görürler.

İstikrarlı kripto paralar nasıl çalışır?

      İstikrarlı kripto paralar bir çok alternatif yöntemle bir varlığa endekslenirler.

  • Yasal Paraya Endeksli Kripto Para

      En popüler istikrarlı kripto paralar bire bir oranla yasal paraya dayalı olanlardır. Bunlara yasal parayla teminatlandırılmış kripto paralar da denilir. Merkezi bir kuruluş (genellikle banka) ihraççı kuruluşun çıkardığı istikrarlı kripto para kadar yasal parayı rezervlerinde/hesaplarında tutarlar.

Örneğin ihraççı 1 milyon dolarlık token çıkarırsa karşısında en az 1 milyon dolarlık parayı bankada tutar. Kullanıcılar söz konusu tokenları serbestçe alıp satabilirler ve mukabili doları ihraççıya iade edebilirler.

Burada bertaraf edilemeyecek kadar önemli bir karşı taraf riski vardır. İhraççı güvenilir olmalıdır. Parasını kripto para ihraç edene aktaranlar gerçekten bu paranın bir bankada emanet tutulduğuna ikna olmalıdır. Bu da şeffaflık ve denetim ihtiyacını beraberinde getirir.

Dünyada Tether (USDT) ve Coinbase’in ihraç ettiği USDC bilinen yaygın dolara endeksli kripto paralardır. Türkiye’de de TL’ye endeksli BiLira bu amacı sağlamaktadır.

Kripto paraya Dayalı İstikrarlı Kripto Paralar

      Kripto paraya dayalı istikrarlı paraların temel farklı kripto para ile teminatlandırılmış olmalıdır. İhraç edilen yeni para akıllı sözleşmelerle yaratılan bir tür kripto paradır. Bu projeler bir blockchain ağı vasıtasıyla yaratıldığından güven problemi blockchain protokolü vasıtasıyla sağlanır. Yatırımcılar tek bir ihraççıdan ziyade ağdaki tüm katılımcıların verdiği oylardan ve kararlardan etkilenirler. Bu tür istikrarlı kripto parayı elde edebilmek için kullanıcılar kripto paralarını bir sözleşmeye kilitlerler ve bunun karşısında token ihraç edilir. Daha sonra kripto paralarını geri almak için ihraç edilen istikrarlı kripto parayı geri verirler. Fiyatın istikrarlı kalması için çeşitli algoritmalar kullanılır ve bunun içinde bir kısım oyun teorisi de gizlidir.

Algoritmik İstikrarlı Kripto Paralar

      Algoritmik istikrarlı kripto paralar yasal bir paraya veya kripto paraya dayalı değildir. Onlar tamamen algoritma ve akıllı sözleşmeyle yönetilen token arzına dayalıdır. Merkez bankaları nasıl ulusal paralarını para politikasıyla yönetiyorsa benzeri bir şekilde ihraç edilen istikrarlı kripto paralar yönetilir. Örneğin eğer fiyatı düşerse otomatik olarak arzı azalır. Eğer fiyatı artarsa arzı da arttırılır. Böylece dolaşımdaki para arzıyla istikrarlı kripto paranın değeri korunmaya çalışılır.

Bu kripto paralar teminatsız gibi görünse de bu algı yanlıştır. Olağan dışı piyasa hareketlerine karşı mücadele edebilmek için bir miktar teminat mevcuttur. Siyah kuğu vakalarına karşı bu bir ihtiyaçtır.

İstikrarlı Kripto Paraların Avantajları-Dezavantajları

      İstikrarlı kripto paraların temel avantajı kripto paraların takasında önemli bir aracı olmasıdır. Yüksek düzeydeki volatilite karşısında iyi bir ödeme aracı olarak hizmet görürler. Tahmin edilebilir ve fiyat istikrarını sağlayarak kripto paralardaki bu sorunu çözerler.

Volatilite problemine karşı çözüm getirerek, istikrarlı kripto paralar diğer kripto paralarla geleneksel finansal piyasalar arasında bir köprü görevi görürler.  Normal zamanda çok düşük olan etkileşim düzeyi dijital paranın bu formuyla fazlalaşır ve kripto paraların kredi ve mevduat amacıyla kullanılma imkanını artırır. Hatta öyle ki günümüzde devlet tarafından ihraç edilmiş istikrarlı kripto paralar konuşulmaya başlanmıştır.

Finansal işlemlerdeki yararının yanı sıra, istikrarlı kripto paralar traderlar ve yatırımcılar tarafından portföylerini hedge etmek yani riskten korunmak amacıyla da kullanabilir. İstikrarlı kripto paraları portföyünde bir miktar bulunduran yatırımcılar toplam risklerini azaltırlar. İyi bir kripto para portföyünde belirli bir oranda istikrar para bulundurulması tavsiye edilmektedir.

Kripto para piyasasında yaygın kullanım alanlarına karşı istikrarlı kripto paralar hala bazı kısıtlara sahiptir. Resmi paralarla teminatlandırılmış olanlar diğer kripto paralara göre daha az merkeziyetçidir ve varlığı desteklemek için merkezi bir kuruluşa ihtiyacı vardır. Kripto teminatlılar ve teminatlı olmayan coinler açısından ise kullanıcılar geniş bir topluluğa ve sistemin güvenilirliği için sağlam kodlara ihtiyaç duyar. Yeni teknolojiler olduğu için olgunlaşmaya ihtiyaçları vardır.

Bir kısım dezavantajlarına karşın istikrarlı kripto paralar, kripto para piyasasının kritik bileşenlerinden birisidir. Tasarımına göre fiyatların az veya çok istikrarlı kalmasını sağlar ve bunların yalnızca değişim aracı olarak kullanılmasının dışında ayrıca yatırımcılar ve traderlar için güvenli bir liman oluşturur.